به قلم :  پریسا   جمعه 14 تیر 1392   12:34 ق.ظ  

در گات های زرتشت,از فرشته (ایزد) سخنی نرفته است هر چند از " سروش", " آذر" و "اَشی" نام برده شده است بدون آن که آن ها را فرشته (ایزد) بخواند . تنها در نوشته های پس از گات ها عنوان " ایزد" به آن ها داده شده است.در نوشته های دینی بعد از گات هااز ایزدان بسیاری نام برده شده است و شاید شمار آن ها از هزار فزون تر باشد وحتی نیایش هایی برای برخی آن ها نوشته شده است.گروهی از دانشمندان باور دارند که موضوع فرشته ، از دین زرتشت وارد سایر ادیان شده است. و هانری کربن تا آنجا پیش رفته که فرشته شناسی را مهم ترین بخش دین زرتشت دانسته است!

با توجه به اینکه در گات ها از فرشته و ابلیس به صورت موجودی خارج از انسان سخن نرفته است ، باید فرشته (ایزد) را ساخته وپرداخته نویسندگان اوستای جوان تر دانست. و به هر روی باید مفهوم آن را از خود اوستا فهمید و نه از مقایسه با سایر دین ها.

نخستین گام در راه فرشته سازی در " یسنا هفت هات " برداشته شد و با این ترتیب که که به شش فروزه ی بزرگ اهورا مزدا ، به صورت گروهی نام" اَمشاسپَنتا  یا " اَمشاسپَندان" دادند که به دهشمندان بی مرگ و فرشتگان برتر، برگردانده شده است.هر از این شش فروزه اهورامزدا ، پشتیان یکی از عناصر و یا موجودات طبیعی و همچنین حامی یکی از ویژگی ها و یا چیز های متعلق به آدمی شدند از این قرار:

" وُهومَنَ "یا بهمن فرشته پاسدار گله ( حیوانات ) در جهان و نیز نگاهدارنده " سلامت اندیشه" در آدمی است.به یاد بیاوریم که وهومن خود معنای اندیشه و منش نیک است.

" اشا" در طبیعت پاسدار آتش و نیز نگاهداره " سلامت تن " در انسان است. اشویی به معنای پاکی هم به کار برده می شود و پاکیزگی لازمه سلامت تن است.

" خشَترا" یا توانایی برگزیده در طبیعت پاسدار " فلز " و در مورد انسان حافظ دارایی اوست.با گسترش معنای خشترا می توان آن را حامی " جمادات" به طور کلی دانست.

" آرمَیتی" یا اسفند یا سپندارمزد، در طبیعت فرشته پاسدار " زمین" است و هم چنین حامی و راهنمای احساسات و قلوب آدمیان است و آرامش و مهر می افزاید . فرشته سپندارمزد ، زن است و از این رو با افرینش و با احساسات ، مهر و دوستی همبستگی نزدیک دارد.

" هـَ اُ روَتات" یا خرداد در محیط زیست پاسدار " آب " و در انسان راهنمای " وجدان " است که او را یه سوی رسایی و کمال رهنمون شود و سرانجام:

" اَمِرَتات" یا امرداد در طبیعت پاسدار گیاهان است و در مورد انسان ، نگهبان بهترین زندگی و بی مرگی است.بنابراین امشاسپندان ، پاسداران محیط زیست و آدمیان هر دو هستند.

در دستور زبان گات ها، واژه های وُهومن ، اَشا و خشَترا ، خنثی وواژه های آرمیتی، هـ اُروتات، و اَمِرتات مونث هستند. در اوستای جوان تر سه واژه ی خنثی از جهت دستوری ، مذکر می شوند.

گفتیم واژه امشاسپنتا به عنوان اسم جمع برای شش فروزه در گات ها نیامده و در "یسنای هفتن یشت" هم دو بار ذکر شده است، و در این مورد نیز، همه ی اَمشاسپَنتا ساخته و آفریده اهورامزدا دانسته شده اند.آن ها دانا ، توانا ،باشکوه و افزاینده (سپنتا) هستند و اهورامزدا را در نگاهداری ، پیشرفت و تازه شدن آفرینش همراهی می کنند گاهی در اوستا اهورامزدا و شش فروزه با هم ، به عنوان هفت امشاسپند ذکر شده اند . در گاهنامه ( تقویم) زرتشتی ، نخستین هفت روز ماه ، به نام اهورامزدا وشش فروزه بنیادی نامگذاری شده اند.

برگرفته از کتاب : دیدی نو از دینی کهن( فلسفه زرتشت)- انتشارات جامی




طبقه بندی: فلسفه زرتشت،
برچسب ها: فرشته در دین زرتشتی، ایزد در دین زرتشتی، زرتشت، فرشته در ادیان مختلف، سپندارمزد، کتاب گات ها، تحقیق درباره دین زرتشی،